Oppervlaktewater en grondwater chemie van de Zumpe

In bewerking.

In de Zumpe is naast de hydrologie, de waterkwaliteit, waterkwantiteit en de bodemkwaliteit de belangrijkste sturende factoren voor de aard en de kwaliteit van het natuurgebied. Voor het gebied is het van het grootste belang dat voldoende basenrijk kwelwater wordt aangevoerd en de bewortelde laag van de Zumpe ook kan bereiken. Voor het terreindeel langs de rivierduinen van de Wrange bepaald het voedselarme en basenarme grondwater de bijzondere situatie in Groenendaal, namelijk omstandigheden die het voor soorten van basenarme en voedselarme omstandigheden mogelijk maken zich daar te vestigen. Door de bijzondere hydroecologie van de Zumpe ontstaat een gradiënt van de rivierduinen via de broekbossen naar de hogere zandgronden in het oosten.

 

In de onderdelen hierna zullen we eens bekijken wat die water- en bodemkwaliteit inhouden.

In deze onderdelen zullen regelmatig chemische uitdrukkingen gebruikt worden.
Enige uitleg kan worden gelezen in deze Water-flyer.

Waterkwaliteit
In de Zumpe is zowel het grond- als oppervlaktewater van het CaHCO3-type (Stuyfzand, 1986) en is neutraal tot basisch (pH>6,5). Het EGV (Electrisch GeleidingsVermogen=EC) van het grondwater indiceert dat het om grondwater van lange verblijftijd gaat. Het EGV van het oppervlaktewater in de natuurontwikkeling Groenendaal bevat in het begin van het ‘beekje’ (noorden) ca. 29% grondwater en aan het eind ervan (zuiden, tegen de stuifduinen aan) slechts 7%. De correlatie met het standaard grondwatertype (LIA) is van alle wateren echter zeer hoog (>90%). De IonRatio (IR) is ook overal hoog (>85%).

 

De ionenratio (IR) geeft de verhouding tussen de calcium en chloride ionen en wordt uitgedrukt in %. Het is een waarde die ons een indicatie geeft van de herkomst van het water. Puur zee- en regenwater geven relatief lage IR waarden (<25%), terwijl grondwater een relatief hoge IR waarde geeft (25-100%). Zie: Soorten water


Het grond- en oppervlaktewater in de Zumpe is zeer hard, maar het oppervlaktewater (en grondwater) in Groenendaal is zacht tot matig hard. Deze verschillen in hardheid komen ook tot uiting in het gehalte calcium en magnesium, sulfaat, chloride en fosfaat: de hoogste waarden worden gemeten in het grondwater en in het oppervlaktewater op de plagplaats in het noorden (Buizerdwei); wat lagere waarden en de laagste in Groenendaal. Daar is een gradiënt aanwezig van noord naar zuid c.q. begin naar eind van het 'beekje'.
In de figuur hieronder zijn watermonsters uit de Zumpe in een EC-IR diagram geplaatst. Daaraan is te zien dat het grondwater en het oppervlaktewater in het noorden dicht bij het standaardgrondwaterpunt (LIA) liggen, maar dat het oppervlaktewater in Groenendaal richting regenwater (ATW) is verschoven. In de figuur zijn ook enkele Maucha diagrammen getekend. Voor de grondwatermonsters is een gemiddeld diagram getekend. De monsters zijn alle ‘grondwaterachtig’.

Dat blijkt ook uit de vergelijking tussen ondiep grondwater en oppervlaktewater (in onderstaande tabel van monsters in hetzelfde perceel; bron 31). De kwelsloot is dus nagenoeg volledig gevuld met grondwater. Het ijzergehalte is in de sloot wel veel lager doordat het opgeloste ijzer in het uittredende grondwater direct aan zuurstof wordt gebonden en neerslaat als 'roest'.

ondiep gronwater, oppervlakte water, overeenkomst.
Overeenkomst tussen ondiep grondwater en oppervlaktewater in hetzelfde perceel.
EC-IR diagram. Hierin staat de geleidbaarheid van water uitgezet tegen de IonRation (verhouding calcium en calcium+chloride). Hiermee wordt duidelijk gemaakt wat de aard (herkomst) van het water is: grondwater (LIA), regenwater (ATW) of zeewater (THN).
EC-IR diagram. Hierin staat de geleidbaarheid van water uitgezet tegen de IonRation (verhouding calcium en calcium+chloride). Hiermee wordt duidelijk gemaakt wat de aard (herkomst) van het water is: grondwater (LIA), regenwater (ATW) of zeewater (THN).

LIA=typisch grondwater; ATW=typisch regenwater en THN=typisch zeewater.

Wateranalyses met AAS
Wateranalyses met AAS. Met dit instrument kunnen elementen zoals calcium, magnesium, kalium, natrium, ijzer in water gemeten worden.